شبکهها یکی از اصول پایهای برای طراحی منظم و ساختاریافته هستند. آنها به هر عنصر دیگری در طراحی شما نظم میدهند و شما را در ایجاد یک چیدمان راهنمایی میکنند. شبکهها را میتوان به عنوان دستورالعملهایی برای ایجاد چیدمان طراحی خود در نظر گرفت.
درک نحوه عملکرد شبکهها کلید طراحی رابط کاربری پویا و بهبود تجربه کاربری است. از طرفی، طراحیهای بدون شبکه ممکن است بینظم، گیجکننده و شلوغ به نظر برسند.
شبکه (Grid)
در طراحی دیجیتال، گرید یک شبکه از خطوط عمودی و افقی است که در یک الگو کنار هم قرار میگیرند. این گرید به طراحان کمک میکند تا طراحیهای مرتب و منظم بسازند، چه در اندازههای مختلف صفحه و چه در حالتهای مختلف.
گریدها باعث میشوند که طراحی شما یکنواخت و متعادل باشد. آنها به شما کمک میکنند تا محتوا را بهطور یکسان در صفحه بچینید و از این طریق، توجه کاربر را به بخشهای مهم هدایت کنید. همچنین، گریدها باعث میشوند طراحی شما حس توازن و ساختار بهتری داشته باشد و به کاربران کمک میکند تا راحتتر صفحه را بررسی کنند.
ستون ها (Columns)
ستونها مناطق عمودی هستند که محتوا را در داخل گرید نگه میدارند. آنها پایهایترین اجزای گرید محسوب میشوند. تعداد ستونها از قبل تعیین میشود و بسته به اندازه دستگاه (دسکتاپ، تبلت یا موبایل) ممکن است تغییر کند.
عرض ستونها بسته به مشخصات دقیق گرید به طور متناسب با فضای موجود در صفحه تنظیم میشود. معمولاً تمام محتوا درون ستونها قرار میگیرد (اگرچه برخی محتواها ممکن است بیش از یک ستون را اشغال کنند). برخی از المانها میتوانند برای جلب توجه از گرید خارج شوند، اما در بیشتر موارد، سعی کنید تمام محتواها را با ستونها هماهنگ کنید.
گرید ۱۲ ستونی رایجترین نوع چیدمان گرید است.
ردیف ها (Rows)
در طراحی UI/UX، ردیفها نقش همتای افقی ستونها را دارند و به طراحی شما ساختار و ریتم میدهند. در حالی که ستونها معمولاً برای سازماندهی محتوا به صورت عمودی برجستهتر هستند، ردیفها نقش حیاتی در مرتب کردن المانها به صورت افقی در صفحه دارند. این ردیفها انعطافپذیرند و ارتفاع آنها بسته به محتوایی که در خود جای میدهند، تنظیم میشود.
اگرچه ممکن است ردیفها به اندازه ستونها مورد توجه قرار نگیرند، اما برای یک طراحی متعادل و قابلدسترس ضروری هستند. آنها را میتوان به عنوان راهنماهای افقی تصور کرد که به کاربران کمک میکنند تا محتوا را به راحتی مرور کنند.
فاصله میانه/ میان ستونها (Gutters)
در میان هر ستون یا ردیف، فضاهایی به نام “گاتر” وجود دارند که به آنها “فاصلههای شبکه” نیز گفته میشود. گاترها فضاهایی هستند که بین ستونها و ردیفها قرار میگیرند. این فضاها محتوا را از هم جدا کرده و فضای سفید در طراحی شما ایجاد میکنند، به طوری که طراحی شما تنفس میکند. ممکن است عناصر در زمانی که چندین ستون یا ردیف را در بر میگیرند، از گاترها عبور کنند، اما به طور کلی، یک عنصر نباید در گاتر تمام شود.
برای حفظ تعادل بصری، گاترها باید همیشه در میان ستونها یا ردیفها برابر باشند. سه اندازه گاتر وجود دارد: فشرده، راحت و جادار که هر کدام از دیگری فضای بیشتری دارند. ممکن است این اصطلاحات را از گزینههای نمایش در رابط کاربری Gmail بشناسید. در استفاده از گاترهای فشرده احتیاط کنید زیرا میتوانند تنش به طراحی شما اضافه کنند.
حاشیه ها (Margins)
حاشیهها فضای خالی هستند که در اطراف محتوا قرار میگیرند و فاصلهای بین لبههای صفحه و محتوا ایجاد میکنند. این فضاها به محتوا کمک میکنند تا راحتتر دیده شود و بسته به اندازه صفحه، ممکن است بزرگتر یا کوچکتر شوند. حاشیهها معمولاً شکل کلی محتوا را مشخص میکنند و بیشتر شبیه به یک مستطیل هستند.
نکته حرفهای! برای جلوگیری از چسبیدن محتوا به لبه صفحههای کوچک، حاشیهها را حداقل تنظیم کنید.
ماژولها (Modules)
ماژولها در طراحی مثل بخشهای کوچک و جداگانهای هستند که محتوای شما را در خود جای میدهند. تصور کنید اینها همانند بلوکهای LEGO هستند که هرکدام یک قطعه از طراحی شما را تشکیل میدهند. این ماژولها از تقاطع ستونها و ردیفها به وجود میآیند و محتوای مختلف مثل متن، تصویر یا دکمهها را درون خود نگه میدارند. به این صورت، میتوانید محتوا را به قسمتهای مختلف تقسیم کرده و طراحی خود را مرتب و قابل کنترل کنید.
وقتی کاربر با طراحی شما تعامل میکند، این ماژولها به آنها کمک میکنند تا به راحتی و به شکلی مرتب محتوا را ببینند و مسیرشان را در رابط کاربری پیدا کنند. به طور خلاصه، ستونها به شما کمک میکنند تا طراحی عمودی داشته باشید، ردیفها ریتم افقی میدهند، و ماژولها جایی هستند که محتوای واقعی در آن قرار میگیرد.
نکته حرفهای: شبکههای مدولار برای نمایش اطلاعاتی که به صورت جدولبندی یا دستهبندیشده هستند، مثل نمودارها و برنامهها، خیلی مفیدند.
شبکه ثابت (Fixed Grid)
شبکههای ثابت به نوعی از طراحی گفته میشود که در آن محتوا در ستونها و ردیفهای از پیش تعیینشده قرار میگیرد و اندازه و مکان این بخشها در هر دستگاه یا صفحه نمایش ثابت باقی میماند. این یعنی طراحی در تمام دستگاهها بدون تغییر در محل و اندازه اجزا ثابت میماند و ظاهر یکسانی دارد.
این نوع طراحی برای مواقعی که نیاز به ثبات در نمایش محتوا دارید مناسب است، مثل بروشورها یا سایتهایی که ظاهر خاصی دارند. اما باید توجه کنید که در این روش، تطابق با اندازههای مختلف صفحه نمایش همیشه به بهترین شکل صورت نمیگیرد، به خصوص در دستگاههایی با اندازههای متفاوت.
نکته حرفهای! برای طراحی شبکههای ثابت، بهتر است به اندازهگیریهای رایج صفحه نمایش در بین مخاطبان اصلی خود توجه کنید.
شبکه سیال (Fluid grid)
شبکه سیال یک رویکرد پویا در طراحی وب است که چیدمان محتوا را بر اساس اندازه صفحه نمایش و دستگاه کاربر تطبیق میدهد. به جای ابعاد ثابت و سخت، عناصر در یک شبکه سیال به طور متناسب اندازهگذاری میشوند، به طوری که از صفحهنمایشهای بزرگ دسکتاپ تا نمایشگرهای کوچک موبایل به طور صاف مقیاسپذیرند. این امر تجربهای یکپارچه و جذاب از نظر بصری را در دستگاههای مختلف تضمین میکند.
شبکههای سیال با استفاده از واحدهای نسبی مانند درصدها به جای واحدهای ثابت مانند پیکسلها به دست میآیند. این تکنیک طراحی واکنشگرا کمک میکند تا از شلوغ یا کشیده شدن محتوا جلوگیری شود و ظاهری هماهنگ ایجاد کند، صرفنظر از اندازه صفحهنمایش.
شبکه واکنشگرا (Responsive Grid)
شبکههای واکنشگرا (Responsive grid) شبیه به شبکههای سیال هستند، با این تفاوت که این شبکهها به طور خودکار با توجه به اندازه صفحه نمایش تغییر میکنند. به عبارت سادهتر، ستونها و فضاهای طراحی برای پر کردن فضای موجود تنظیم میشوند. زمانی که اندازه صفحه نمایش تغییر میکند، طراحی نیز تغییر کرده و بهترین نمای ممکن را برای کاربر فراهم میآورد. این تغییرات در یک نقطه مشخص به نام «نقطه شکست» (breakpoint) اتفاق میافتند، که معمولاً بر اساس اندازه صفحه نمایش تنظیم میشود.
این نوع شبکهها نیاز به دقت بیشتری دارند زیرا طراح باید مشخص کند که در چه اندازههای صفحه نمایش، طراحی باید تغییر کند تا تجربه کاربری بهینه را فراهم کند. بنابراین، شبکههای واکنشگرا میتوانند تجربه کاربری بهتری نسبت به شبکههای ثابت یا سیال در دستگاههای کوچکتر ایجاد کنند.
نکته حرفهای: برای طراحیهایی که باید در اندازههای مختلف صفحه نمایش به طور متناسب تغییر کنند، شبکههای سیال مناسبترند، ولی اگر نیاز به تنظیمات خاص در اندازههای مشخص دارید، شبکههای واکنشگرا انتخاب بهتری هستند.
شبکه پایه (Baseline grid)
یک خط مبنا همان جایی است که متن بر روی آن قرار میگیرد. شبکه مبنا یک شبکه اضافی است که داخل هر طراحی گرید قرار میگیرد و به طراحان کمک میکند تا به متن ریتم و هماهنگی بدهند.
شبکه مبنا در ایجاد نظم و سلسلهمراتب بصری، بهویژه در تایپوگرافی، نقش مهمی دارد. عناصری که بیشتر از شبکه مبنا استفاده میکنند (مثل عنوانها و زیرعنوانها) برجستهتر و مهمتر به نظر میرسند.
معمولاً طراحان از یک شبکه مبنای 8 نقطهای استفاده میکنند و برای تنظیمات دقیقتر در فاصلهها یا ارتفاع خطوط از مضاعف 4 پیکسل بهره میبرند.
عنصر ثابت (Fixed element)
عناصر گرید ثابت اجزایی هستند که اندازهشان ثابت میماند و تغییرات اندازه صفحه یا گرید تاثیری روی آنها ندارد. این عناصر به شما اطمینان میدهند که اندازهشان همیشه یکسان باقی میماند، اما در عین حال انعطافپذیری کمتری دارند.
این نوع عناصر معمولاً برای بخشهای مهمی مثل لوگو یا منوهایی که باید در تمام اندازههای صفحه ثابت و قابل دسترسی باشند، استفاده میشوند. با این حال، باید دقت کنید که استفاده از این عناصر در طراحی باعث بهم ریختن ظاهر و نظم کلی نشود و همچنان تجربه کاربری خوبی ارائه دهد.
عنصر سیال (Fluid element)
عناصر سیال به گونهای طراحی شدهاند که با تغییر اندازه صفحه نمایش، به طور خودکار اندازه خود را تطبیق میدهند تا طراحی همیشه متعادل و منظم باقی بماند. این نوع عناصر بیشتر در طراحیهایی که از شبکههای پاسخگو یا سیال استفاده میکنند، کاربرد دارند و کمک میکنند که رابط کاربری به طور یکنواخت در تمام دستگاهها نمایش داده شود.
هنگام استفاده از گرید عناصر سیال، مهم است که حداقل و حداکثر اندازههای آنها را مشخص کنید تا از کوچک شدن بیش از حد یا بزرگ شدن آنها جلوگیری شود. این تنظیمات از بهم ریختن طراحی یا سخت شدن استفاده جلوگیری میکند. از این نوع عناصر معمولاً برای بخشهایی که نیاز به تطبیق اندازه دارند، مانند بخشهای متنی یا دکمهها، استفاده میشود تا تجربه کاربری یکپارچهای در تمام دستگاهها ایجاد شود.
