ما تقریباً به طور مداوم با تایپفیس و فونت ها در تعامل هستیم—در همین لحظه نیز شما در حال تعامل با آنها هستید. درک اصطلاحات مرتبط با تایپوگرافی بخش مهمی از برقراری ارتباط در دیزاین است.
داشتن درک عمیق از نحوه عملکرد مفاهیم تایپوگرافی در ارتباط با دیزاین بسیار مفید است. انتخاب درست تایپفیسها و فونتها و پیادهسازی صحیح آنها میتواند تأثیر بزرگی بر خوانایی و تأثیرات احساسی بگذارد. انتخابهای نادرست تایپوگرافی میتواند تأثیر منفی بر تجربه کاربری داشته باشد.
تایپفیس (Typeface)
افراد اغلب اصطلاحات “تایپفیس” و “فونت” را به جای یکدیگر استفاده میکنند، اما این دو مفاهیم متفاوتی دارند.
تایپفیس مجموعهای از کاراکترهای یکسان از نظر طراحی است که شامل حروف، اعداد، علائم نگارشی و نمادها میشود. فونت یک نوع خاص از تایپفیس را ارائه میدهد. به بیان دیگر، فونتهای با طراحی مشابه در گروه تایپفیسها قرار میگیرند.
برای مثال، وقتی درباره Helvetica یا Times New Roman صحبت میکنیم، در واقع داریم از تایپفیسها حرف میزنیم. Helvetica Bold با اندازه 12 پوینت یک فونت است.
به بیان ساده:
- Font = یک نسخه مشخص از آن خانواده
- Typeface = خانواده طراحی
درک انواع تایپفیسهای موجود، حالتهایی که میتوانند ایجاد کنند، و مناسب بودن هر کدام برای شرایط مختلف، کلید استفاده مؤثر از تایپ در جهت خلق تجربههای کاربری استثنایی است.
تایپفیس سریف (Serif Typeface)
تایپفیس و فونت های سریف شامل تزئینات کوچک (که به آنها “سریف” گفته میشود) در انتهای حروف هستند. این نوع فونتها یکی از قدیمیترین انواع فونتها هستند که به دوران ۱۴۷۰ میلادی و طراحی تایپ رومی توسط نیکلاس جنسون (Nicolas Jenson) بازمیگردند.
سریفها بسیار سنتی هستند و در ابتدا توسط مجلات چاپی اولیه محبوب شدند. به دلیل تاریخچه غنی و استفاده طولانیمدت، این تایپفیسها میتوانند حس کلاس، عاشقانه و ظرافت را به کاربران منتقل کنند. آنها برای محصول یا برندی که میخواهد تصویری قابل اعتماد، قابل اتکا و حتی رسمی ارائه دهد، انتخابی عالی هستند.
تایپفیس سنسسریف (Sans‑Serif Typeface)
تایپفیسهای سنسریف، به معنای واقعی کلمه، فاقد سریف هستند. این یعنی آنها شامل تزئینات انتهایی حروف نمیشوند. اگرچه این نوع تایپفیسها بسیار مدرن به نظر میرسند، اما اولین تایپفیس سنسریف Caslon Egyptian بود که در سال 1816 توسط ویلیام کاسلون چهارم (William Caslon IV) طراحی شد.
تایپفیسهای سنسریف در تبلیغات چاپی محبوب شدند و بسیاری معتقدند که روی صفحه نمایش نسبت به تایپفیسهای سریف خواناتر هستند، اگرچه این موضوع همچنان مورد بحث است.
محبوبترین تایپفیسهای سنسریف شامل Arial، Helvetica و Tahoma هستند که با تقریباً هر دستگاهی سازگارند—هرچند برخی معتقدند که این تایپفیسها از نظر شخصیت ضعیفتر هستند.
تایپفیس اسکریپت (Script Typeface)
تایپفیسهای اسکریپت ریشه در دستنویسی و خوشنویسی دارند و بیشتر در عناصری مثل لوگوها دیده میشوند. به عنوان مثال، به لوگوی کوکاکولا فکر کنید.
بسیاری از تایپفیسهای اسکریپت خوانایی دشواری دارند، و این مسئله با توجه به اینکه بسیاری از مدارس دیگر دستنویسی پیوسته (خط تحریری) را آموزش نمیدهند، بیشتر هم شده است. به همین دلیل، این تایپفیسها برای استفاده در پاراگرافهای طولانی یا در اندازههای کوچک مناسب نیستند.
نکته حرفهای! از تایپفیسهای اسکریپت برای تیترها، عناوین و لوگوها استفاده کنید. این نوع تایپفیس میتواند از حس آرامش و راحتی تا حس رسمی و جدی را برانگیزد.
تایپفیس اسلب سریف (Slab Serif Typeface)
تایپفیسهای اسلبسریف در قرن ۱۹ با ظاهر قوی و جسورانه خود، دنیای تایپوگرافی را دگرگون کردند. این نوع تایپفیسها ضخیم، پررنگ و دارای سریفهایی هستند که ممکن است گرد یا زاویهدار باشند. سلبسریفها اغلب در تبلیغات روزنامههای اولیه به کار میرفتند، زیرا اشکال بلوکی و برجسته آنها بیشتر از تایپفیسهای سنتی سریف و سنسریف جلب توجه میکرد.
نقطه ضعف تایپفیسهای سلبسریف این است که به دلیل شکلهای بزرگ و بلوکی، ممکن است ترکیب آنها با سایر تایپفیسها دشوار باشد، زیرا میتوانند در کنار تایپفیسهای دیگر تسلط پیدا کرده و آنها را تحتالشعاع قرار دهند. همچنین، این تایپفیسها به طور کلی برای متون کوتاه مانند تیترها و عناوین مناسبتر هستند.
نکته حرفهای! از تایپفیسهای اسلبسریف برای تیترهای جذاب و چشمگیر استفاده کنید.
تایپفیس نمایشی (Display Typeface)
تایپفیسهای دیسپلی (نمایشی) بسیار متنوع هستند. آنها را میتوان برای تقریباً هر نوع مناسبت یا طراحی استفاده کرد، زیرا از طیف گستردهای از تایپفیسها و سبکهای فونت الهام گرفتهاند. این نوع تایپفیسها برای اولین بار در دوران انقلاب صنعتی ظاهر شدند و در ابتدا بیشتر برای پوسترها و چاپهای تجاری به کار میرفتند.
تایپفیسهای دیسپلی با طراحیهای منحصربهفرد و برجستهای شناخته میشوند که به منظور جلب توجه و انتقال حالوهوای خاص یا پیامی مشخص طراحی شدهاند. در دیزاین مدرن، معمولاً تایپفیسهای دیسپلی را در تیترها و عناوین مشاهده میکنید. با این حال، آنها برای استفاده در متنهای طولانی و بدنه متن مناسب نیستند، زیرا در اندازههای کوچک خوانایی دشواری دارند.
تایپفیس مونواسپیس (Monospaced Typeface)
در تایپفیسهای مونواسپیس (ثابتعرض)، هر حرف به اندازه یکسانی از فضای افقی اشغال میکند — مانند تایپنویسها یا MS-DOS. این نوع تایپفیسها در تضاد با تایپفیسهای دیگر هستند که در آنها هر حرف بر اساس عرض واقعی کاراکتر فضای متناسب خود را دارد.
تایپفیسهای مونواسپیس نسبت به تایپفیسهای تناسبی (Proportional typefaces) راحتتر برای اسکن کردن هستند و اغلب برای مواردی مانند کدنویسی استفاده میشوند، زیرا باعث میشوند اشتباهات راحتتر تشخیص داده شوند. با این حال، به طور کلی این نوع تایپفیسها خوانایی کمتری نسبت به تایپفیسهای تناسبی دارند.
تایپفیسهای رایج مونواسپیس شامل Courier، Courier New، Apercu Mono و Space Mono هستند.
تایپفیس دستنویس (Handwriting Typeface)
مشابه تایپفیسهای اسکریپت، تایپفیسهای دستنویس (Handwriting) شبیه به خط یک شخص را تقلید میکنند. این نوع تایپفیسها عموماً بسیار غیررسمی هستند و باید فقط برای ایجاد زیباییهای خلاقانه استفاده شوند. تایپفیسهای دستنویس به خوبی میتوانند نمایانگر امضای یک شخص باشند، مانند امضای یک خبرنامه ایمیلی.
این تایپفیسها در میانه قرن بیستم به محبوبیت رسیدند، به طوری که تکنیکهای فتوتایپستینگ در اوایل دهه 1950 به بازار آمدند. آنها عمدتاً در طراحی تبلیغات تا دهه 1970 مورد استفاده قرار میگرفتند.
فونت (Font)
یک فونت یک سبک خاص از گلیفها (Glyphs) با وزن و عرض معین در یک تایپفیس است. به عنوان مثال، Roboto یک تایپفیس است، در حالی که انواع آن مانند Bold، Regular و Italic فونتها به حساب میآیند.
فونتهای اولیه مجموعههای جداگانهای از تایپهای فلزی بودند که برای چاپ صفحات به صورت دستی تنظیم میشدند. از آنجا که این حروف از فلز ریختهگری میشدند، هر اندازه و وزنی به مجموعهای جداگانه از کاراکترها نیاز داشت که به آنها “sorts” میگفتند.
وزن فونت (Font Weight)
وزن فونت به ضخامت خط در یک تایپفیس خاص اشاره دارد. فونتها از نازک (که به آنها Hairline یا Light نیز گفته میشود) تا سیاه (Heavy) متغیر هستند و وزنهای متعددی در بین آنها وجود دارد. در CSS، وزنهای فونت در محدوده ۱۰۰ (Thin) تا ۹۰۰ (Black) تنظیم میشوند. معمولترین و رایجترین وزنهای مشاهدهشده، Bold و Regular هستند.
نکته حرفهای:
استفاده از وزنهای مختلف به ایجاد سلسلهمراتب بصری (Visual Hierarchy)، تأکید (Emphasis) و کنتراست کمک میکند..
سبکهای رایج فونت
تفاوتهای مختلفی در فونتها وجود دارد که به متن تأکید و شخصیت خاصی میبخشند. از میان آنها، رایجترین نوعها عبارتند از:
- فونتهای Regular: این فونتها عموماً احساسات خنثیتری دارند و به عنوان پیشفرض برای بیشتر تایپفیسها شناخته میشوند. آنها بین فونتهای نازک (Thin) و بولد (Bold) قرار دارند و برای متون طولانی که نیاز به خواندن زیادی دارند، مناسب هستند.
- فونتهای Bold: این فونتها با خطهای ضخیمتر خود مشخص میشوند و تأکید را ایجاد کرده و اطلاعات مهم را هایلایت میکنند. اغلب از آنها برای تیترها، زیر تیترها و عبارات کلیدی استفاده میشود تا توجه را جلب کنند.
- فونتهای Italic: این فونتها بهطور جزئی به سمت راست متمایل هستند و حس سبک و تمایز به متن میدهند. آنها میتوانند تأکید را منتقل کنند، ظاهری متمایز ارائه دهند یا واژهها و عناوین خارجی را نشان دهند.
فونت های سیستمی در مقابل فونت وب
فونتهای سیستمی یا دسکتاپ به گونهای طراحی شدهاند که روی کامپیوتر شما نصب شوند و بتوانند در برنامههایی که در دستگاه شما موجود است، مانند فیگما یا فتوشاپ، استفاده شوند. فونتهای سیستمی معمولاً دارای پسوندهای .otf، .ttf یا .ps1 هستند.
مزایای فونتهای سیستمی عبارتند از:
- بارگذاری سریعتر : به دلیل این که فونتها از قبل روی دستگاه نصب شدهاند، بارگذاری آنها سریعتر انجام میشود.
- عدم نیاز به منابع خارجی : برای بارگذاری یک فونت به منابع خارجی نیازی نیست.
- عدم نیاز به تغییرات CSS : به منظور تنظیم فونتها برای نمایش صحیح در برخی مرورگرها، نیازی به اضافه کردن تغییرات CSS نیست، زیرا این فونتها در اکثر دستگاهها موجود هستند.
از طرف دیگر، فونتهای وب به گونهای طراحی شدهاند که در صفحات وب با اعلامیه CSS <@font-face> استفاده شوند. فونتهای وب معمولاً در فرمتهای TrueType، WOFF، EOT و SVG قرار دارند. این فونتها به طراحان این امکان را میدهند که ظاهر سفارشی و غنیتری برای صفحات وب ایجاد کنند، اما میتوانند بر عملکرد کلی زمان بارگذاری صفحه تأثیر بگذارند و به برخی کارهای CSS نیاز دارند.
